Kugona tulo , kapena "Haku yakale" monga momwe zimatchulidwira nthawi zina, zimakhala zovuta, koma zikhoza kukhala zoopsa kwambiri ngati simukudziwa. Kodi ndi zizindikiro ziti zomwe zimawoneka zoopsa za kugona tulo? Phunzirani za momwe zimakhalira ndi momwe kusagwedezeka, kusokonezeka, ndi mantha zimachitika pamene kusintha pakati pa sleeping REM ndi kuuka kwa maloto kumagawanika.
Kufotokozera Chikhalidwe
Choyamba, ndikofunikira kumvetsa zomwe kugona tulo kumaimira. Mwachidule, kugona kwa ziwalo ndiko kukhalapo kapena kupitiriza kwa maonekedwe a kugona kwa maso mwamsanga (REM) panthawi yopuma kapena kunja kwa tulo. Zitha kukhalapo pamene mukuyamba kugona ( hypnagogic ) kapena pamene mukuwuka (hypnopompic). Zikuyembekezeka kuti zimachitika pafupifupi 20 peresenti ya anthu ena wathanzi. Anthu ambiri amatha kugona tulo, koma amatha kuchitika ndi zizindikiro zina monga gawo la chiwerewere .
Panthawi ya REM, malingaliro anu akugwira ntchito ndipo mukhoza kulingalira momveka bwino zojambula, zomveka, ndi malingaliro ena monga gawo la maloto. Mwinanso mungachite mantha, monga momwe mungakhalire ndi mantha . Panthawi imodzimodziyo, thupi lanu lafa ziwalo kuti musachite maloto anu (izi zimatchedwa misala atonia). Izi zikachitika mukamadzuka, mudzakhala ndi matenda ogona.
Zochitika Zodziwika ndi Zizindikiro
Kugona tulo kawirikawiri kumadziwika kuti sitingakwanitse kusunthira kapena kulankhula pamene tigona tulo. Ikhoza kukhala kwa mphindi zingapo. Kawirikawiri, kukhoza kusuntha maso kumasungidwa. Anthu ena amayesa kufuula kapena kufuula kuti awathandize, koma izi zingawonetseke ngati mawu ophweka.
Mwachitsanzo, mungathe kung'ung'udza, kumangokhalira, kudandaula, kubuula, kapena kuwombera.
Anthu ambiri amatha kudzikweza kapena kupuma pamene wagona tulo, zomwe zimakhudzana ndi minofu yochepa yomwe ikugwira ntchito kuti ikuthandizeni. Pakati pa tulo to REM, mphuno imakhala ngati mitsempha yothandiza kukuthandizani mapapu anu ndi kupumira, koma minofu ina yambiri yomwe imapezeka (monga nthiti ya mphuno) imakhala yogwira ntchito. Anthu ena amawona izi ngati chifuwa cha chifuwa kapena ngati wina akuima kapena atakhala pachifuwa.
Momwe mungadziŵire pamene mukugona ziwalo zikusiyana. Anthu ena amaumirira kuti ali maso ndipo amadziwa malo awo, pamene ena amalongosola kuzindikira kokha. Nthawi zambiri, anthu amatha kukhala ndi zochitika za thupi, chikhulupiriro chakuti iwo ali kunja kwa matupi awo, monga akuyandama pamwamba pa bedi ndikuyang'ana okha.
Udindo wa Zosokoneza
Zomwe anthu amakhulupirira zimakhala zochitika izi. Mwa kuyankhula kwina, inu mumadziwa chochitika cha chinachake chomwe sichiripo. Zili ngati inu mukulota mukadzuka. Mwachidule, malingaliro okhudzana ndi kugona tulo angagawidwe m'magulu anayi: zowonetserako, zolembera, zowonongeka, ndi zovuta.
Zizindikiro Zooneka
Zochitika zoonekazi zingakhale zovuta kwambiri. Anthu ambiri amanena kuti amawona kukhalapo kwa munthu, omwe nthawi zambiri amadziwika kuti ali mdima, mthunzi, kapena mzimu. Chiwerengerochi chikhoza kuyima pambali pa bedi, pambali pa masomphenya anu. Anthu ena amanena kuti akuwona anthu ambiri m'chipindamo. Ena amanena kuti amawona kuwala, mitundu yowala, kapena magetsi. Nthawi zina masewerawa amawoneka bwino kwambiri. Mwachitsanzo, ena adanena kuti akuwona dzanja lopachikidwa, lija, nguluwe, kapena ngakhale kamba. Nthawi zina, masomphenyawo ndi osawoneka bwino, amawoneka ngati ophwanyika kapena osuntha kapena kungodziwa kuti zinthu zomwe zili mu chipinda zikuyandama.
Auditory Hallucinations
Mofananamo, zomwe zimachitika pochita ziwalo zogona m'tulo zimatha kuchoka ku chizoloŵezi mpaka zozizwitsa. Anthu ambiri amamva phokoso losiyanasiyana. Ndizofala kuti anthu amve mawu. Chilankhulo chogwiritsidwa ntchito chikhoza kuwoneka chachilendo Pakhoza kukhala lingaliro la kung'ung'udza, kufuula, ndi kuseka. Pafupipafupi, phokoso lamveka kapena phokoso lamveka limanenedwa, mofanana ndi phokoso la radiyo yomwe ilipo koma siimangidwe pa siteshoni. Anthu ena amamva kupuma, mapazi, kugogoda, kapena kulira. Ngakhale ziwoneka zachilendo ngati ngolo ya akavalo kapena kukulira zingathe kuonedwa. Nthawi zina kumveka phokoso pamene munthu wagona tulo ndizosafunikira, zovuta kuzimvetsa kapena osakumbukira bwino.
Zilumikizidwe Zolimba
Chimodzi mwa zochitika zambiri zomwe zimatchulidwa za kugona tulo ndi tactile hallucination, zomwe zimakhudza kukhudzidwa pamene suli. Anthu ambiri amafotokoza kuti akumva kupanikizika kapena kukhudzana, kawirikawiri amawoneka ngati chinachake (kapena wina) akuzigwira. Anthu ena omwe ali ndi ziwalo zowonongeka amafotokozera kukhumudwa, kufooka, kapena kutengeka maganizo. Ena amafotokoza mmene zimayandama, zowuluka, kapena kugwa. Anthu ochepa amanena kuti akumva kuti amazizira kapena amazizira. Pang'ono ndi pang'ono, pangakhale ngakhale kumverera kuti mukusunthidwa mwakuthupi kapena kukokedwa pa bedi lanu. Anthu ena amanena za kugonana, kuphatikizapo kugonana komwe kumakhudzana ndi majeremusi kapena kugwiriridwa. Zochitika zina zakuthupi zafotokozedwanso, kuphatikizapo kumenyedwa, ziphuphu zikukwawa pakhungu, kupuma m'makutu, kapena kumverera kosalamulirika kwa kumwetulira.
Zosasintha
Chiphunzitso chosazoloŵera chokhala ndi ziwalo zowonongeka ndizochitika zenizeni, zokhudzana ndikumva kwanu. Mofanana ndi mitundu ina yolumikizana, mungathe kulingalira zosiyana siyana zomwe mungaganize kuti mungakumane nazo.
Zomwe Zimagwira Mtima Ndiponso Zochita Zomwe Zimaphatikizapo Kutha Kugona
Kupatula pa zomwe zatchulidwa pamwambapa, chimodzi mwa zinthu zofunika kwambiri ndi zamuyaya za kugona tulo ndi gawo la maganizo. Kwa ambiri, vuto la kugona tulo ndikumveka koopsa. Munthu amene amadziwika kuti ndi wamdima, amangooneka kuti ndi woipa, ndipo amafuna kuvulaza. Mlendo wakuima pa iwe kapena wakhala pamwamba pa iwe sakhala wabwino.
Ambiri omwe amatha kugona tulo akufotokoza kuti ndizoopsa (zoopsa, zochititsa mantha, zowopsya, zochititsa mantha, ndi zina zotero). Izi nthawi zambiri zimagwirizanitsidwa ndi chikumbumtima cha kukhalapo kwa mlendo. Anthu ena amadziŵa kuti chiwonongeko chikubwera, kutanthauza kuti ali ndikumverera kovulaza kwenikweni kapena imfa ili pafupi kuchitika kwa iwo. Mukayamba kudziŵa, zingamve ngati mukudwala matenda a stroke omwe ali ndi vuto lolowetsa kapena kuti mwafa.
Ambiri amasonyeza momwe zinthu zonse zimawonekera pamene zikuchitika. Si zachilendo kuti anthu agwiritse ntchito mawu akuti "osamvetseka" ndi "zachilendo" pofotokoza zochitika zawo. Palinso zofotokozera zosiyanasiyana zomwe anthu amagwiritsa ntchito kuti afotokoze za kugona kwawo, kuphatikizapo zopanda thandizo, zodabwitsa, zodetsa nkhawa, zokwiya, ndi zonyansa. Kawirikawiri, anthu angatonthozedwe ndi zochitikazo.
Mwa kumvetsetsa bwino zizindikiro zomwe zimagwidwa ndi kugona, mukhoza kutonthozedwa podziwa zomwe zikukuchitikirani. Kwa anthu ena, izi ndi zokwanira kulekerera zochitika zosayembekezereka. Kwa ena, chidziwitso chimenechi chingathandize kuthetsa kufooka kwa kugona . Kwa omwe akupeza zigawo izi makamaka zopweteka, njira zothandizira zothandizira zilipo.
Mawu Ochokera
Kugona tulo kumachitika nthawi zambiri. Mukamvetsetsa, zikhoza kuiwalika. Ngati ikupitirizabe, ganizirani njira zowonjezera tulo lanu. Onetsetsani kuti mukugona mokwanira ndi kachitidwe kogona kawirikawiri. Pewani mowa maola angapo musanagone. Zingakhale zothandiza kuyesa kugona kumbali zonse momwe mungathere. Nthaŵi zina, kuphunzila tulo kungakhale kofunikira kuti tipeze zifukwa zina za kugawanitsa tulo, monga kugona kwa mpweya. Ngati mukufuna thandizo, ganizirani zokambirana ndi dokotala wokhala ndi ubwino wothandizira kuti muwone zomwe zikukudetsani nkhawa.
Zotsatira:
Kryger, MH et al . "Mfundo Zothandiza Pogona Mankhwala." ExpertConsult , edition la 6, 2017.
Morton, K. "Wodwala Thupi Usiku: Kodi Kugona Kwakufa Kumakhala Kovuta?" Kugona ndi Maloto a Stanford. 2010.
Spanos, NP ndi al . "Nthaŵi zambiri ndi correlates ya kugona tulo mu yunivesite." J Res Pers . 1995; 29: 285-305.
Takeuchi, T et al . "Zochitika zokhudzana ndi zimene zimachititsa munthu kugona tulo tofa nato, zinaphatikizapo panthawi yopuma." Kugona 2002; 25: 89-96.