Zizindikiro za chibayo mwa ana ndizosazindikira
Chibayo mwa ana chikhoza kukhala chovuta kuona ngati zizindikiro zomwe zimapezeka nthawi zambiri zimasiyana ndi za akuluakulu. Kodi ndi zizindikiro ziti zomwe muyenera kuziyang'ana, zomwe zimayambitsa chibayo kwa ana, ndipo zimatani?
Chibayo mu Ana
Chibayo ndi matenda kapena kutupa kwa mapapo kumene ana makamaka ali pachiopsezo.
Kawirikawiri amatsatira chimfine kapena chimfine, chibayo chingakhudze amodzi kapena onse mapapo. Mukakhala ndi chibayo, mapepala a mpweya ( alveoli ) m'mapapu anu adzaza ndi pus kapena madzi ena ndi mpweya uli ndi vuto lofikira magazi anu.
Ku United States, chibayo mwa ana sichiwopsezedwa monga zinaliri asanafike maantibayotiki ndi katemera. Komabe padziko lonse lapansi ndi vuto lalikulu. Padziko lonse, chibayo ndicho chiwopsezo chachikulu cha imfa kwa ana osakwana zaka zisanu, kawirikawiri chifukwa cha kusowa kwa maantibayotiki ndi mankhwala.
Zifukwa za chibayo mwa ana
Kwa anthu akuluakulu, anthu omwe amapeza chibayo amayamba chifukwa cha mabakiteriya, makamaka Streptococcus pneumoniae . Ana amakhalanso ndi chibayo chabakiteriya, koma chibayo mwa ana kawirikawiri chimayambitsidwa ndi matenda a tizilombo, kapena matenda oopsa a bakiteriya monga Mycoplasma.
Zomwe zimayambitsa matenda a chiwindi mwa ana ndi awa:
- Kupuma kwa sycytial virus (RSV) - RSV kawirikawiri ndi kholo la zovuta za mwana wamng'ono ndi chifuwa chake chosatha, ndipo ndi chifukwa chachikulu cha chibayo mwa ana aang'ono. Zimakhala zofala pakati pa mwezi wa November ndi mwezi wa April, ndipo nthawi zambiri zimatsatira masiku angapo a zizindikiro zakumapuma zapamwamba monga mphuno yothamanga. Ana osakwanitsa zaka ziwiri ali pangozi.
- Parainfluenza HIV
- Adenovirus
- Coronovirus
- Influenza
- Manapapophovirus ya munthu (hMPV)
Matenda a bakiteriya amapezeka mwa ana komanso akuluakulu, koma nthawi zambiri amakhala okhudzana ndi mabakiteriya osiyanasiyana. Mabakiteriya ambiri omwe amachititsa ana ndi awa:
- Mycoplasma pneumoniae (kuyenda kwa chibayo) - Mycoplasma yokhudzana ndi chibayo nthawi zambiri imatchedwa kuyenda chibayo chifukwa nthawi zambiri imakhala yochepa kwambiri kuposa mabakiteriya ena (mwachitsanzo, anthu akuyendayenda chifukwa sali odwala kwambiri). Nthawi zina, Komabe, zizindikiro zingakhale zovuta kwambiri. Kuyenda chibayo nthawi zambiri kumakhala kwa milungu ingapo.
- Streptococcus pneumoniae (pneumococcal pneumonia) - Chibayo cha pneumococcal chifuwa chachikulu ndicho chifuwa chachikulu cha chibayo mwa akuluakulu ndipo chikhoza kuchitika kwa ana. Mwamwayi, katemera wachepetsa kuchepa kwa chibayo cha mtundu uwu kwa ana m'zaka zaposachedwa.
- Haemophilus influenzae mtundu b (Hib) - Chibayo chifukwa cha H. chimfine chakhala chikuchepa kwambiri m'zaka zaposachedwa chifukwa cha katemera.
Pali zifukwa zina zambiri zomwe zimayambitsa chibayo, ndipo izi zimakhala zofunika kwambiri kwa ana omwe samasokonezedwa chifukwa cha mavuto omwe amateteza ku chitetezo cha mthupi, chemotherapy, kapena kachirombo ka HIV.
Mwa mitundu ya chibayo yomwe ili pamwambapa, chibayo cha chibayo chimakhala chofala kwambiri kwa ana aang'ono kwambiri, pamene chibayo choyendayenda chimapezeka kawirikawiri ana akusukulu.
Zingakhale Zotani?
Zizindikiro za chibayo zimadutsa ndi zinthu zambiri zaunyamata. Chimfine chimayambitsa zizindikiro zofanana ndi chibayo, ndipo chibayo chimapezeka kawirikawiri pambuyo poyambitsa matenda opuma. Chibayo chikhoza kukhala chovuta kusiyanitsa ndi bronchitis kwa ana komanso, ndi zizindikiro zazikulu. Kawirikawiri, ana amawoneka ngati akudwala kwambiri ndi bronchitis kusiyana ndi chibayo. Chifuwa cha chifuwa (pertussis) nthawi zina chimatha kufanana ndi zizindikiro za chibayo.
Ndikofunika kudziwa kuti ngakhale katemera, ana angakhalebe ndi kachilombo ka HIV.
Nthenda ya mphumu ikhoza kuyambitsa kupweteka ndikukangananso mofanana ndi chibayo ndipo zingakhale zovuta kusiyanitsa pogwiritsa ntchito zizindikiro zokha. Komanso, zikuwoneka kuti pali ubale pakati pa mycoplasma chibayo ndi mphumu . Zinthu zina monga asidi reflux zingachititse kuti akhudze, koma nthawi zambiri sakhala ndi malungo.
Kodi Chimfine N'chimodzimodzinso ndi Ana?
Chibayo chimapezeka mu ana pafupifupi anayi ku United States chaka chilichonse, ndipo ali ndi chiwerengero chapamwamba kwambiri kwa ana osapitirira miyezi 12. Ana omwe ali ndi chibayo kamodzi kamodzi pachaka akhoza kukhala ndi vuto ndi ma chitetezo cha mthupi lawo ndipo ayenera kufufuzidwa mosamala.
Zizindikiro za chibayo mwa ana
Kwa akuluakulu, nthawi zambiri chibayo chimawoneka ngati munthu ali ndi chiwindi ndi chifuwa. Ndili ndi ana, zizindikiro zikhoza kukhala zowonongeka komanso zosiyanasiyana. Zizindikiro zowonongeka mwa ana zingaphatikizepo izi:
- Chiwindi - Nthawi zina chizindikiro chokha chimene mwana angakhale nacho chibayo ndi kukhala ndi malungo .
- Kuchuluka kwa kupuma kwa magazi (tachypnea) - Kuwonjezeka kwa kupuma, kumene kumadziwika ngati "tachypnea" kungakhale chizindikiro chofunika cha chibayo mwa ana. Kawirikawiri, mpweya umatchedwa kuti "kunyalanyazidwa chizindikiro chofunika" ndipo ngakhale kuti ukhoza kupereka uthenga wofunikira nthawi zambiri sungapezeke. Tachypnea imatanthauzidwa ndi World Health Organization monga mpweya wopuma kupitirira 50 mpweya patsiku kwa ana a miyezi iwiri mpaka khumi ndi iwiri, kupitirira 40 mpweya pamphindi kwa ana a pakati pa zaka zisanu ndi zisanu, ndi kupitirira 30 mpweya pa mphindi kwa ana oposa zaka zisanu.
- Kuwombera ndi kubwezeretsa (kutseka kwa minofu ya khosi) - Zizindikiro izi zingakhale chizindikiro cha kupuma mwamphamvu.
- Kupweteka - Kufiira kumakhala kofala, makamaka ndi chibayo cha chibayo.
- Cyanosis, kapena maonekedwe a bluu kwa milomo ya mwana, mphuno, ndi zala.
- Kuwombera (nthawi zambiri kumawathandiza kupuma molimbika.)
- Chiwombankhanga - Chifuwa chingakhale chouma, kapena chobala cha phlegm chomwe chingakhale choyera, choyera, chobiriwira, kapena ngakhale mwazi.
Ngati mwana wanu ali ndi zizindikiro izi sizikutanthauza kuti ali ndi chibayo. Nthawi zina ana amawoneka odwala kwambiri ndi matenda opatsirana, makamaka ngati ali ndi malungo ambiri.
Kodi chifuwa chimapezeka bwanji mu ana?
Chinthu chofunika kwambiri pakupeza chibayo mwa ana ndicho kukhala ndi chiwerengero chachikulu chokayikira. Ngakhale mwana wanu sakunyoza, zizindikiro monga fever popanda chitsimikizo chodziwika, kusintha kwa kudya, chizoloƔezi chowonjezereka cha matenda opatsirana kumtunda, kapena matumbo anu kuti chinachake sichili choyenera, chiyenera kukulimbikitsani inu onani dokotala wanu wa ana. Kulingalira kwa kholo sikunatchulidwe kawirikawiri ngati chizindikiro cha chibayo, koma kungakhale chimodzi mwa zizindikiro zabwino kwambiri zomwe zinalakwika. Khulupirirani chibadwa chanu.
Ngati mwana wanu ali ndi zizindikiro zili pamwambapa, kapena ngati sakuwoneka ngati mwiniwake, dokotala wanu adzafunsa za mbiri yake. Kodi wina m'banja adadwala? Kodi iye ali ndi matenda ena atsopano? Kodi wakhala akudya bwanji ndi kugona?
Dokotala wanu amatha kufufuza bwinobwino pozindikira kutentha kwake, kuyang'ana makutu ake, mtima wake, ndi mapapo ake. Apanso, kufufuza kuchuluka kwa kupuma ndikofunikira kwambiri ndipo ziyenera kukhala mbali ya kuyesa komwe kuli malungo. Ma oximetry amachititsa kawirikawiri kuti ayang'ane mpweya wabwino wa mwana, ndipo adokotala akuyang'ana kuti awone ngati pali zizindikiro za kupuma, monga kumangiriza minofu mu khosi lake (minofu yothandizira) kapena kutsekemera.
Mayeso a magazi angapangidwe kuti ayang'ane umboni wa kachilombo ka tizilombo kapena bakiteriya, ndipo mayesero ojambula ngati chifuwa cha x-ray akhoza kutonthozedwa. Ndikofunika kuzindikira kuti nthawi zina chibayo mwa ana sichiwonekera mosavuta pa chifuwa cha x-ray, ndipo kusintha sikukuwoneka kawirikawiri ndi matenda.
Kuchiza kwa Chibayo kwa Ana
Mankhwala operekedwa kwa mwana wanu ngati ali ndi chibayo amadalira zifukwa zambiri, kuphatikizapo momwe akuwonekera ndi matenda omwe amapezeka chifukwa cha chibayo (mavairasi kapena bakiteriya).
Ana ambiri omwe ali ndi chibayo amatha kuchiritsidwa pakhomo, ngakhale ana ena angafunikire kuloledwa kuchipatala kuti apite m'madzi (ngati ali otayika,) chifukwa cha mankhwala opha tizilombo kapena mankhwala a mpweya. Kawirikawiri, thandizo lopuma mpweya (mpweya wabwino) udzafunika kwa mwana amene akutopa kwambiri ndi kuyesera kupuma.
Mankhwala opha tizilombo ndi mankhwala ochiritsira pamene mwana akuwoneka kuti ali ndi chibayo chabakiteriya. Ngati mwana akuyenda chibayo ( Mycoplasma pneumonia ) antibayotiki yomwe imagwiritsidwa ntchito pa matenda a khutu (monga Amoxicillin) sagwira ntchito. Mmalo mwake, mankhwala opha tizilombo monga erythromycin, Zithromax, Biaxin, kapena tetracyclines (mwa ana okalamba) nthawi zambiri amafunika.
Ambiri amadzifunsa za chifuwa chotsekemera. Ngakhale kuti mankhwala angakhale ofunika kuti mwana wanu apumule, kukanganitsa ndi njira ya thupi yochotsera zinyalala m'mapapo ndipo madokotala ambiri amakayikira kuika izi.
Zovuta (Zachilendo) za Chibayo mu Ana
Kuopsa kwa mavuto alionse okhudzana ndi chibayo cha mwana wanu ndi wodabwitsa ndipo kudzadalira pazifukwa zambiri.
Nthawi zina ana amakhala ndi chifuwa chachikulu kapena chifuwa chachikulu ndi chibayo. Phokosoli ndi memphane yomwe imayanganira ndi kumapapo mapapo ndi mpweya uliwonse. Ngati chibayo chikupezeka pafupi ndi madera akunja a m'mapapo dera lino mukhoza kutentha ndi kudzazidwa ndi madzi kapena pus. Izi zikachitika, madzimadzi kapena mafinya amafunika kuyamwa. Izi zimawopsya, koma ndizosavuta mosavuta kwa ana omwe singano yabwino imalowetsedwera muchisomo chochotsera madzi. Ngati malo akuluakulu alipo, chifuwa cha chifuwa chiyenera kuikidwa pamene matendawa amatha.
Ngati chibayo cha mwana wanu n'chovuta kwambiri, ntchito yopuma ingakhale yotopetsa. Ngati izi zikuchitika-ndipo izi sizodabwitsa-mwana angafunikire kuikidwa pamphepete kwa nthawi. Mankhwalawa amagwiritsidwa ntchito ngati izi zimafunikira kuti mwana wanu asamachite mantha.
Kupewa kwa chibayo - Kufunika kwa katemera ndi zina
Chibayo mwa ana sichicheperapo kusiyana ndi zaka zingapo zapitazo, kuchepa komwe tinganene kuti katemera wakula. Katemera wa ana omwe angathandize kupewa chibayo ndi chithandizo cha Prevnar 13 pneumococcal, Hib, Varivax, MMR, ndi katemera wa chimfine.
Kuwonjezera pa katemera, chiwopsezo cha chibayo chikhoza kuchepa poyamwitsa, mwa kusamba m'manja mwakuya, ndi kuchepetsa kukhudzana ndi ena omwe akudwala.
Pansi pa Pneumonia mu Ana
Chibayo mwa ana ndi chofala, koma kawirikawiri chimapezeka ndi zizindikiro zosiyana ndi zomwe mungayembekezere munthu wamkulu. Zomwe zingayambitse chibayo kwa ana nthawi zambiri zimasiyana ndi anthu akuluakulu. Chibayo mwa ana chikhoza mantha kwambiri pamene ana akudwala mofulumira kwambiri. Mwamwayi, mosiyana ndi akuluakulu nthawi zambiri amachira ndikuchira mofulumira kwambiri.
> Zosowa
- > Haq, I., Battersby, A., Eastham, K., ndi M. McKean. Community Pneumonia Acquired in Children. BMJ . 2017. 356: j686.
- > Jain, S. Epidemiology ya Pneumonia ya Viral. Chipatala cha Chifuwa chachipatala . 2017. 38 (1): 1-9.
- > Kliegman, Robert M., Bonita Stanton, St Geme III Joseph W., Nina Felice. Schor, Richard E. Behrman, ndi Waldo E. Nelson. Nelson Buku Lophunzitsa za Ana. Kusindikiza kwa 20. Philadelphia, PA: Elsevier, 2015. Print.