Kodi ndikumayambiriro kwambiri kwa maonekedwe aumunthu kukakhudza zisankho?
Pamene tiphunzira zambiri za momwe majini athu amakhudzira thanzi lathu, zikuwonekeratu kuti chakudya chimakhudza munthu aliyense m'njira zosiyanasiyana. Ichi ndi cholinga cha munda wotchedwa nutrigenomics: kufufuza momwe zakudya zimakhudzira ife pa chibadwa chathu, komanso momwe zosankha zathu za zakudya zingasinthire magetsi athu.
Malinga ndi otsutsa a nutrigenomics, sayansi iyi ikhoza kutsegulira njira yowonjezerapo -ndiyonso, yogwira bwino-malangizo pa momwe mungadye ndi zomwe mungadye.
Kuti izi zitheke, mayesero achibadwa akhoza tsiku lina kuti adziwe zakudya zomwe zingakuthandizeni kuti mukhale ndi mphamvu yowonjezera komanso kuti muteteze matenda aakulu monga matenda a mtima , shuga ndi khansa.
Thandizo Labwino la Nutrigenomics
Tikuyamikira mbali ina ya kafukufuku wamagetsi, timadziwa tsopano kuti kusintha kwa maonekedwe athu kumathandizira zinthu monga chilakolako, kuchepa kwa shuga, kuyankha shuga, komanso kupanga maselo a mafuta. Chifukwa cha kusiyana kwa chibadwachi, malangizo odyetsera zakudya angapitirire mpaka kutithandiza kukhalabe ndi thanzi labwino komanso kuchepetsa kulemera kwathu.
Ndipotu, akuganiza kuti kusowa kwapadera kwabwino, komanso kuperewera kwa zakudya zowonjezera kungathandize kuti tipitirize kulephera kuthana ndi mavuto monga vuto la kunenepa kwambiri. Pogwiritsa ntchito malangizidwe amodzi omwe ali ndi kukula kwa zakudya, ovomerezeka amasonyeza, anthu akhoza kukhala omvera kuti athandizidwe komanso kuti akhale ndi moyo wabwino.
The Science Behind Nutrigenomics
Panthawiyi, pali kusowa kwakukulu, kufufuza kwa nthawi yayitali kuyang'ana momwe mphamvu ya zakudya zowonjezeretsa zakudya zimayendera. Komabe, kafukufuku wochulukirapo amasonyeza kuti zakudya zamtundu wa munthu zomwe zingapangitse kuti thupi lanu likhale ndi thanzi lanu lingakuthandizeni kukhala ndi thanzi labwino.
Kafukufukuyu akuphatikizapo kafukufuku wofalitsidwa mumagazini ya Cell mu 2015, yomwe inapeza kuti zakudya zokha zaumwini zimathandizira kuti shuga azilamulira (chinthu chofunika kwambiri popewera ndi kusamalira shuga).
Phunziro ili, ofufuza adayamba ndi kusonkhanitsa anthu 800 pa mlungu umodzi. Detayi inasonkhanitsidwa kudzera njira zosiyanasiyana, kuphatikizapo kuyang'anira shuga, kuyezetsa magazi, mafunso okhudza zaumoyo, ndi kudzidziwitsa nokha pa chakudya. Pofufuza deta imeneyi, ofufuzawa adapeza kuti anthu ophunzirira osiyanasiyana adayankha zokhudzana ndi shuga ndi zakudya zomwezo (komanso kuti mayankho awo amatsalira tsiku ndi tsiku).
Monga chitsanzo cha zomwe anapeza pa zotsatira zapadera za zakudya zina, olemba a phunziroli akunena za kafukufuku wazaka zapakati zomwe zimakhala ndi kunenepa kwambiri komanso matenda a shuga. Pamene wophunzirayu adaphatikizapo tomato m'kudya kwake monga gawo la kuyesa kudya bwino, mayesero omwe anachitidwa panthawi yophunzirayo adasonyeza kuti kudya tomato kwenikweni kunayambitsa shuga kuti magazi ake ayambe.
Pamene gawo loyambirira la phunziroli lakwaniritsidwa, ofufuza adayambitsa ndondomeko yolongosola za shuga ya munthu payekha "chakudya chokhazikika". Zotsatira zinawulula kuti kutsatira malangizo awa okhudzana ndi zakudya kumathandiza kuchepetsa masewera a shuga amagazi a pambuyo pake.
Palinso umboni wina wosonyeza kuti malangizo okhudza zakudya zamtunduwu angapangitse kuti zakudya zikhale zowonjezereka, poyerekeza ndi zowonjezera zowonjezera chakudya. Pa kafukufuku wofalitsidwa m'nyuzipepala ya PLoS One mu 2014, mwachitsanzo, ofufuza adapatsa achinyamata 138 wathanzi ku magulu awiri ophunzirira: omwe adalandira malangizo a DNA ochokera kumagulu anayi osiyana siyana (zakudya za caffeine, sodium, vitamini C , ndi shuga), ndi imodzi yomwe inalandira malangizo oyenera odyera zakudya zomwezo.
Pambuyo pa miyezi itatu, anthu omwe anapatsidwa malangizo a DNA anayamba kusonyeza kuti zakudya zawo zimakula bwino.
Pambuyo pa miyezi 12, kusintha kumeneku kunali kofunika kwambiri. Mwachitsanzo, ophunzira omwe anauzidwa kuti adatenga ma genetiki okhudzana ndi mchere komanso kuthamanga kwa magazi kunachepetsanso kuti ayambe kukhala ndi mphamvu yowonjezera, poyerekeza ndi omwe adalandira malangizo othandiza kuti asakhale ndi sodium.
Kuphatikiza apo, kafukufuku wofalitsidwa mu American Journal of Clinical Nutrition mu 2017 anapeza kuti zakudya zokhudzana ndi chibadwa zingathandize kulimbikitsa kulemera kwakulingalira zizindikiro za maumuna obisala kwambiri.
Nutrigenomics ndi Chakudya Chake Chokha
Zaka zaposachedwapa, makampani angapo ayamba kupereka uphungu wokondweretsa munthu payekha malinga ndi kuyesedwa kwa majini. Komabe, akatswiri mu mchere wa nutrigenomics akuchenjeza kuti malangizo amenewa sangakhale osamveka bwino. Chifukwa kuyanjana pakati pa zakudya ndi majeremusi ndi zovuta kwambiri, palifukufuku wochuluka kwambiri kuti mudziwe momwe nutrigenomics ingakuthandizeni kuti mukhale ndi zakudya zabwino.
> Zotsatira:
San-Cristobal R, Fallaize R, Macready AL, et al. "Kodi malangizo othandiza pazithunzi angakuthandizeni kuchepa thupi? Zotsatira za mayankho a Food4Me a European randomised controlled. "Am J Clin Nutr. 2017 May; 105 (5): 1204-1213.
> Nielsen DE, El-Sohemy A. "Kuululidwa kwa chidziwitso cha chibadwa ndi kusintha kwa zakudya: kuyesedwa kosasinthika." PLoS One. 2014 Nov 14; 9 (11): e112665.
> Zeevi D, Korem T, Zmora N, et al. "Chakudya Chokhazikika Ndi Kulosera kwa Mayankho a Glycemic." Cell. 2015 Nov 19; 163 (5): 1079-1094.
> Zolinga: Zomwe zili pa tsambali zimapangidwira cholinga cha maphunziro okha ndipo sizilowetsamo malangizo, matenda kapena chithandizo ndi dokotala wololedwa. Sichikutanthauza kubisa zonse zomwe zingatheke, kuyanjana kwa mankhwala, zochitika kapena zotsatirapo zoipa. Muyenera kupeza chithandizo chamankhwala mwamsanga pa nkhani iliyonse yathanzi ndikufunsani dokotala musanagwiritse ntchito mankhwala osakaniza kapena kusintha kwa regimen yanu.