Zizindikiro, Kuyesa ndi Kuchiza Mankhwala a Hyperothyroidism ku Down Syndrome
Down Syndrome ndi Hypothyroidism
Anthu omwe ali ndi matenda a Down syndrome ali pangozi yowonjezereka yopanga hypothyroidism. Hypothyroidism ndi matenda omwe anthu ambiri amakhala nawo, ndipo amapezeka pafupifupi 1 mwa anthu 4,000. Chiwerengerochi ndi chapamwamba kwa anthu omwe ali ndi matenda a Down syndrome. Pakati pa 13 mpaka 55% mwa anthu omwe ali ndi matenda a Down syndrome adzakhala ndi hypothyroidism pa moyo wawo wonse.
Palibe chifukwa chake anthu omwe ali ndi matenda a Down syndrome ali ndi mwayi wochulukirapo kuti akhale ndi hypothyroidism. Uthenga wabwino ndi wakuti amachiritsidwa mosavuta ndi mankhwala.
Kuti mumvetse hypothyroidism, nkofunika kumvetsa zomwe chithokomiro chiri ndi ntchito yomwe imakhala ikuchitika m'thupi.
Kodi Chithokomiro N'chiyani?
Chithokomiro chanu ndi kachilombo kakang'ono kamakono kakang'ono kamphepete kamene kali pamphuno panu, patsogolo pa apulo la Adam. Chithokomiro ndi mbali ya dongosolo la endocrine kapena mahomoni. Pamene ife timayanjanitsa mahomoni ndi achinyamata komanso kugonana, iwo amatha kugwira ntchito yofunikira kwambiri poyang'anira ntchito zambiri za thupi kuphatikizapo kagayidwe ka shuga ndi mphamvu zamagetsi.
Kodi Hypothyroidism N'chiyani?
Hypothyroidism ndi chikhalidwe chomwe chimayambitsa kukhala ndi timadzi timene timatulutsa kachilombo (thyroxine) m'magazi. Munthu akapezeka kuti ali ndi hypothyroidism, chithokomiro chawo chimatchedwa "chosachiritsika" - sichikutulutsa homoni yokwanira.
Zizindikiro za hypothyroidism zimakhala zofanana ndi zizindikiro za matenda a Down syndrome , ndipo zimakhala zovuta kufotokoza kusiyana kwa zizindikiro ziwirizo. Zizindikiro za hypothyroidism zimaphatikizapo kuchepa kwa msinkhu, kudzimbidwa, kutopa kapena kutopa, kuchepa kwa minofu ndi khungu louma ndi tsitsi - zinthu zonse zomwe zingachitike mwa anthu omwe ali ndi matenda a Down syndrome.
Kodi Hormone N'chiyani?
Hormone ya chithokomiro, yotchedwa thyroxine, ilipo m'thupi mwa mitundu iwiri yosiyana yotchedwa T3 ndi T4. T4 ndi mawonekedwe ofala kwambiri m'magazi, ndipo amatembenuzidwa kukhala T3 pamene ikugwira ntchito m'thupi. Kuchuluka kwa T4 kupangidwa ndi chithokomiro kumayikidwa ndi hormone yotchedwa koriyo yotulutsa hormone (TSH). TSH imayambitsa chithokomiro kuti ikhale ndi T4, yomwe idasanduka T3 mu thupi. Pamene chithokomiro chimakhala chochepa, chimayamba kupanga T4 pang'ono kuposa momwe thupi likufunira. Poyesera kuthetsa vutoli, thupi limayamba kubereka TSH zambiri, kuyesa kulimbikitsa chithokomiro chopanda mphamvu kuti ipange mahomoni ambiri. Choncho kuti mumvetsetse, pamene chithokomiro chanu chikulephera, pali kusiyana kwa T4 ndi T3 m'magazi anu, komanso kuchuluka kwa TSH.
Kodi Hypothyroidism Imapezeka Bwanji M'madera a Down Syndrome?
Chifukwa chakuti anthu omwe ali ndi matenda a Down syndrome ali ndi mwayi wambiri wopanga hypothyroidism, iwo "amawonedwa" kapena amayesedwa chifukwa cha matendawa nthawi zonse, mwa kuyesedwa kwa magazi, m'miyoyo yawo.
Ana ambiri m'dziko muno, omwe ali ndi matenda a Down, amavomerezedwa kuti atenge kachilombo kobadwa patsiku pobadwa kudzera pulogalamu yawo yowonongeka.
Ngati kachilombo kameneka kamakhala kosavuta, kapena ngati dokotala akuwona zizindikiro zina za hypothyroidism mwana wanu wakhanda angayambe kuyesa magazi kuti athe kutsimikizira izi.
Pamene mwana wanu akukula, iye apitirizabe kuyesedwa kwa hypothyroidism. Ndikoyenera kuti ana onse omwe ali ndi matenda a Down syndrome ayesedwe kwa hypothyroidism mwa kuyesera kwa magazi zomwe zimayesa mahomoni a chithokomiro miyezi isanu ndi umodzi, chaka ndi chaka pambuyo pa moyo.
Kodi Hypothyroidism Amachitidwa Motani?
Hypothyroidism imachiritsidwa m'malo mwa kusowa kwa mahomoni a chithokomiro mwachibadwa pogwiritsa ntchito mankhwala omwe amatchedwa levothyroxine (dzina lakuti Synthroid).
Levothyroxine ndi mapiritsi omwe amatengedwa tsiku ndi tsiku ndipo ayenera kutengedwa kwa moyo wa munthu aliyense. Ana omwe ali ndi hypothyroidism akhoza kupatsidwa mankhwala a levothyroxine mpaka atha kumeza mapiritsi. Munthu akayamba kumwa chithandizo, dokotala wawo adzapitiriza kuyang'anitsitsa mahomoni awo ndi zizindikiro zawo, kuti atsimikizire kuti akulandira kuchuluka kwa levothyroxine.
Pansi
Hypothyroidism ndi matenda opatsirana kwambiri omwe amapezeka kawirikawiri kwa anthu omwe ali ndi matenda a Down syndrome. Chifukwa zizindikiro za hypothyroidism ndizobisika komanso zimakhala ndi Down syndrome, anthu onse omwe ali ndi matenda a Down syndrome ayenera kukhala ndi ntchito ya magazi pachaka kuti aone ngati ali ndi vutoli.
SOURCES:
Ndondomeko ya ndondomeko ya zachipatala ya American Academy. Kusamalira Thanzi Labwino kwa Ana Omwe Ali Ndi Matenda Aakulu. Matenda a chirombo 2001 107: 442-449.
Cohen, W., et al. (1996). Down Syndrome Kuchepetsa Mndandanda wa Zamankhwala. Lipoti la Down Syndrome Medical Interest Group. Down Syndrome Kamodzi. Volume 1 (2).
Selikowitz, Mark. Down Syndrome. New York: Oxford University Press. 2008. (Edition 3)